En son “Uluslararası bilimsel sitelerde makale yayınlama yalanıyla milyonluk vurgun” haberi ile gündeme gelen akademik yolsuzluk vakalarında son yıllarda ciddi bir artış gözlemleniyor. Çeşitli üniversitelerde yaşanan usulsüz atamalar, para karşılığı tez yazdırma (bkz. itinayla tez yazılır), para karşılığı makale yayımlatma, tezlerde yüksek intihal oranı (bkz. Türkiye’de Akademik Yazı: İntihal ve Özgünlük) gibi akademik dürüstlüğe ve etiğe uygun olmayan birçok davranışın yaygınlaştığını ve gereğince cezalandırılmadığını görüyoruz.

Philip G. Altbach “Academic Corruption: The Continuing Challenge” başlıklı yazısında farklı ülkelerden yolsuzluk vakalarına değinerek; üniversitenin özerklik, akademik özgürlük, toplumsal sorumluluk, kamu yararı gözetme gibi temel değerlerini yok sayan bu tür uygulamaların üniversitelerin uzun yıllar sonucunda edindiği ayrıcalıklı kurum statüsüne geri döndürülemez zararlar verebileceğini vurguluyor. Altbach son yıllarda bu uygulamalardaki artışı;

• diploma sahibi olmanın toplumsal hareketlilik için öneminin daha da artması,
• yükseköğretimin piyasalaşması sonucunda ticari değerlere daha fazla adapte olması ve akademik değerlerden uzaklaşması,
• kitleselleşme ile birlikte yükseköğretim hizmeti sunan şirketlerin de akademik değerlere sahip olmaması,
• dünya genelinde devletlerin yükseköğretimi kamu yararı olarak görmekten uzaklaşarak üniversite bütçelerinde kesintiye gitmesiyle birlikte üniversitelerin daha fazla ticari faaliyete katılmak durumunda olması,
• bazı ülkelerde akademisyen maaşlarının yetersizliğinin akademisyenleri bu yola itmesi,
• internet üzerinden düzenleme dışı birçok akademik program ve diploma sunulabiliyor oluşu,

gibi süreçlerle ilişkilendiriyor.

Yükseköğretim araştırmaları açısından; akademik yolsuzluk vakarındaki artışa paralel olarak bu konuda akademik araştırmalar son yıllarda artmaktadır. Elena Denisova-Schmidt editörlüğünde 2020 yılında yayımlanan Corruption in Higher Education: Global challenges and responses başlıklı kitapta farklı ülkelerden deneyimler öğrenci, akademisyen, üniversite ve ülke düzeylerinde ele alınıyor ve bu uygulamaların önüne geçme yöntemleri tartışılıyor. Bu kitap üzerinden University World News de yer alan Challenges to eradicating academic corruption başlıklı yazıda akademik yolsuzlukların; zaaflara sahip sistemler, öğrenci ve akademisyenlerin hangi davranışların etik-dışı olduğunu tam olarak kavrayamaması, cezalandırma eksikliği, zor durumdaki kişilerin kestirme cazip çözümler bulması gibi etkenlerin sonucu olduğu değerlendiriliyor.

Son olarak, etkisinin sınırlı olabileceğini kabul etmekle birlikte, Uganda Management Institute’dan Nabaho, L., ve Turyasingura, W. (2019) Battling Academic Corruption in Higher Education: Does External Quality Assurance Offer a Ray of Hope? başlıklı makalelerinde kalite güvence sistemlerinin ve akreditasyon mekanizmalarının akademik yolsuzlukların önüne geçmek için nasıl kullanılabileceğini tartışıyor.